Heukelum / Merkenburg
BASISREGISTRATIE [?]
algemeen | omschrijving | bezits- en bouwgeschiedenis | afbeeldingen, literatuur en documentatie | verdere informatie | terug naar de lijst
Object
Heukelum / Merkenburg
Heukelum / Merkenburg
Locatie
Adres: Heidensweg 1, 4161AA
Heukelum
Gemeente Lingewaal
Provincie Gelderland
Kasteel Heukelum ligt tussen Heukelum en Asperen in, ten westen van de N848, ten noorden van de Heidensweg.
De bovenstaande punten geven het terrein aan waarbinnen het kasteel, de omgrachting en de voorburcht (bouwhuizen) zich bevinden.
Adres: Heidensweg 1, 4161AA
Heukelum
Gemeente Lingewaal
Provincie Gelderland
Kasteel Heukelum ligt tussen Heukelum en Asperen in, ten westen van de N848, ten noorden van de Heidensweg.
De bovenstaande punten geven het terrein aan waarbinnen het kasteel, de omgrachting en de voorburcht (bouwhuizen) zich bevinden.
Typologie
...
...
Etymologie
...
...
Huidige situatie
...
...
Toestand van het middeleeuwse kasteel
Zichtbaar:
Het kasteeleiland is groter dan het huis. De voorganger van het huidige huis nam het hele eiland in beslag (zie kaart Jacob van Deventer). In 1734 is de recente vorm van het huis ontstaan. De 14e-eeuwse toren, een restant van het middeleeuwse huis, is opgenomen in later muurwerk.
Zichtbaar:
Het kasteeleiland is groter dan het huis. De voorganger van het huidige huis nam het hele eiland in beslag (zie kaart Jacob van Deventer). In 1734 is de recente vorm van het huis ontstaan. De 14e-eeuwse toren, een restant van het middeleeuwse huis, is opgenomen in later muurwerk.
Afmetingen
...
...
Oudste vermelding
Datum:
Bron:
...
Datum:
Bron:
...
Bezitsgeschiedenis
Kasteel Heukelum is rond 1270 gebouwd door Otto I van Arkel van Heukelum. In de 17de eeuw was het kasteel in handen van de familie De Thiennes, die het echter niet bewoonden waardoor verval intrad en het kasteel uiteindelijk, op de poorttoren na, werd afgebroken. In 1734 kocht de Amsterdamse koopman Johan van der Stel de ruïne en liet een nieuw herenhuis bouwen.
Kasteel Heukelum is rond 1270 gebouwd door Otto I van Arkel van Heukelum. In de 17de eeuw was het kasteel in handen van de familie De Thiennes, die het echter niet bewoonden waardoor verval intrad en het kasteel uiteindelijk, op de poorttoren na, werd afgebroken. In 1734 kocht de Amsterdamse koopman Johan van der Stel de ruïne en liet een nieuw herenhuis bouwen.
Historische betekenis
...
...
Bouwgeschiedenis
Kasteel Heukelum is omstreeks 1272 gebouwd, met een vierkante hoofdburcht van circa 33 x 35 meter en ten zuidwesten daarvan een voorburcht. De toren in de huidige voorgevel was in oorsprong de poorttoren van de hoofdburcht. Het kasteel raakte in de 17de eeuw in verval en is in 1672 grotendeels afgebroken. Tussen 1737 en 1740 is met behoud van de poorttoren een vierkant landhuis tegen deze toren gebouwd. In 2003 is de keermuur rond het terrein van de hoofdburcht teruggebracht, waardoor de middeleeuwse omvang daarvan weer zichtbaar is.
Ook de voorburcht is in 1672 afgebroken en eveneens tussen 1737 en 1740 vervangen door een voorplein met de twee bijgebouwen.
Kasteel Heukelum is omstreeks 1272 gebouwd, met een vierkante hoofdburcht van circa 33 x 35 meter en ten zuidwesten daarvan een voorburcht. De toren in de huidige voorgevel was in oorsprong de poorttoren van de hoofdburcht. Het kasteel raakte in de 17de eeuw in verval en is in 1672 grotendeels afgebroken. Tussen 1737 en 1740 is met behoud van de poorttoren een vierkant landhuis tegen deze toren gebouwd. In 2003 is de keermuur rond het terrein van de hoofdburcht teruggebracht, waardoor de middeleeuwse omvang daarvan weer zichtbaar is.
Ook de voorburcht is in 1672 afgebroken en eveneens tussen 1737 en 1740 vervangen door een voorplein met de twee bijgebouwen.
Afbeeldingen
Kaart, omstreeks 1560, 'Heukelem', door Jacob van Deventer (Documentatiecentrum NKS, digitale documentatie & http://www.kaartenenatlassen.nl/kaarten/historische-kaart/stadsplattegrond/stadsplattegrond-jacob-van-deventer/jvd-heukelum-9, geraadpleegd op 04-05-2010).
Penseeltekening, 1646-1647, 'Heukelum met de toegangsbrug', door Roelant Roghman (Van der Wyck 1989, 94).
Penseeltekening, 1646-1647, 'Heukelum van opzij met links de voorburcht', door Roelant Roghman (Van der Wyck 1989, 95).
Prent, 1750, 'Het Huis Heukelum van een andere zijde', door J. De Beijer (Romers 1996, nr. 1114).
Kadastrale minuut, 1811-1832, Gemeente Heukelum, Zuid Holland. Sectie A, blad 1, nr 130 (kasteelplaats) (http://watwaswaar.nl/#Ui-Po-6-ed-1v-1-38HQ-1lKK---2KZ, geraadpleegd op 04-05-2010).
Google Earth foto, 2010, Locatie Terrein Heukelum, Merkenburg (Documentatiecentrum NKS).
Kaart, omstreeks 1560, 'Heukelem', door Jacob van Deventer (Documentatiecentrum NKS, digitale documentatie & http://www.kaartenenatlassen.nl/kaarten/historische-kaart/stadsplattegrond/stadsplattegrond-jacob-van-deventer/jvd-heukelum-9, geraadpleegd op 04-05-2010).
Penseeltekening, 1646-1647, 'Heukelum met de toegangsbrug', door Roelant Roghman (Van der Wyck 1989, 94).
Penseeltekening, 1646-1647, 'Heukelum van opzij met links de voorburcht', door Roelant Roghman (Van der Wyck 1989, 95).
Prent, 1750, 'Het Huis Heukelum van een andere zijde', door J. De Beijer (Romers 1996, nr. 1114).
Kadastrale minuut, 1811-1832, Gemeente Heukelum, Zuid Holland. Sectie A, blad 1, nr 130 (kasteelplaats) (http://watwaswaar.nl/#Ui-Po-6-ed-1v-1-38HQ-1lKK---2KZ, geraadpleegd op 04-05-2010).
Google Earth foto, 2010, Locatie Terrein Heukelum, Merkenburg (Documentatiecentrum NKS).
Bronnen
...
...
Literatuur
- Goossens, E., 2008, Archeologische monumentenzorg in de gemeente Lingewaal: archeologische sporen in een groene parel; Deel 2: toelichting op de archeologische waarden- en verwachtingskaar. RAAP rapport 1688, Weesp, 111-113.
- Groot, B. de, 2008, Heukelum, hoogte in water en vuur , 42-69 [Documentatiecentrum, NKS documentatiemap Heukelum].
- Jas, Jorien, Frank Keverling Buisman, Elyze Storm-Smeets, et al. red., Kastelen in Gelderland, Utrecht 2013, 271-273.
- Groningen, C.L. van, ‘Het kasteel van Heukelum’, in: De Woonstede door de eeuwen heen, (1988) nr. 78, 12-29.
- Löffler, Erik P., ‘De iconografie van kasteel Heukelum’, in: Bijdragen en Mededelingen Vereniging Gelre, 102(2011), 119-159.
- Maanen, R.H.C. van, ‘Het kasteel Merkenburgh te Heukelum in 1560’, in: Mededelingen van de Historische Kring West-Betuwe, 28(2000) nr. 3, 37-38.
- Goossens, E., 2008, Archeologische monumentenzorg in de gemeente Lingewaal: archeologische sporen in een groene parel; Deel 2: toelichting op de archeologische waarden- en verwachtingskaar. RAAP rapport 1688, Weesp, 111-113.
- Groot, B. de, 2008, Heukelum, hoogte in water en vuur , 42-69 [Documentatiecentrum, NKS documentatiemap Heukelum].
- Jas, Jorien, Frank Keverling Buisman, Elyze Storm-Smeets, et al. red., Kastelen in Gelderland, Utrecht 2013, 271-273.
- Groningen, C.L. van, ‘Het kasteel van Heukelum’, in: De Woonstede door de eeuwen heen, (1988) nr. 78, 12-29.
- Löffler, Erik P., ‘De iconografie van kasteel Heukelum’, in: Bijdragen en Mededelingen Vereniging Gelre, 102(2011), 119-159.
- Maanen, R.H.C. van, ‘Het kasteel Merkenburgh te Heukelum in 1560’, in: Mededelingen van de Historische Kring West-Betuwe, 28(2000) nr. 3, 37-38.
Documentatie
Vele krantenartikelen betreffende bewoning en gebeurtenissen omtrent kasteel Heukelum in het Documentatiecentrum van de NKS, map 'Heukelum'.
In het panddossier van de RCE zit een restauratierplan: 'Restauratie Keermuur kasteel Merckenburg, Heukelum' met daarop een negatief advies. Het zou geen keermuur, maar een 19e-eeuwse tovoeging zijn, noodzaak na overstromingen van 1820.
Vele krantenartikelen betreffende bewoning en gebeurtenissen omtrent kasteel Heukelum in het Documentatiecentrum van de NKS, map 'Heukelum'.
In het panddossier van de RCE zit een restauratierplan: 'Restauratie Keermuur kasteel Merckenburg, Heukelum' met daarop een negatief advies. Het zou geen keermuur, maar een 19e-eeuwse tovoeging zijn, noodzaak na overstromingen van 1820.
Bescherming gebouw
Status: (Delen van het middeleeuwse huis zijn opgenomen in later muurwerk van het huidige huis. Het kasteel staat onder Rijksbescherming sinds 1973 onder nummer 21987 (http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&id=21987, geraadpleegd op 04-05-2010). In 2004 is het monument onderverdeeld in 5 Rijksmonumenten.)
Monumentnummer: 512017
Het hoofdgebouw (http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&id=512017, geraadpleegd op 04-05-2010)
Monumentnummer: 512018
De parkaanleg
Monumentnummer: 512019
De bouwhuizen (http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&id=512019, geraadpleegd 04-05-2010)
Monumentnummer: 512020
Het inrijhek
Monumentnummer: 512021
De ophaalbrug
Status: (Delen van het middeleeuwse huis zijn opgenomen in later muurwerk van het huidige huis. Het kasteel staat onder Rijksbescherming sinds 1973 onder nummer 21987 (http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&id=21987, geraadpleegd op 04-05-2010). In 2004 is het monument onderverdeeld in 5 Rijksmonumenten.)
Monumentnummer: 512017
Het hoofdgebouw (http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&id=512017, geraadpleegd op 04-05-2010)
Monumentnummer: 512018
De parkaanleg
Monumentnummer: 512019
De bouwhuizen (http://www.kich.nl/kich2010/rapport.jsp?id_qualifier=ODB:Rijksmonumentnr&id=512019, geraadpleegd 04-05-2010)
Monumentnummer: 512020
Het inrijhek
Monumentnummer: 512021
De ophaalbrug
Bescherming terrein
Status:
Status:
Bestemming
Bestemmingsplan:
Bestemming:
Bestemmingsplan:
Bestemming:
Auteur en datum
Auteur: Maartje Verhoeckx
Beschrijving gemaakt: 04-05-2010
Auteur: Maartje Verhoeckx
Beschrijving gemaakt: 04-05-2010
Bouwhistorisch onderzoek RCE
...
...
Archeologisch onderzoek RCE
N.v.t.
N.v.t.
Overig onderzoek
Geomorfologische codering
2M22, Rivierkom en oeverwalachtige vlakte.
2M22, Rivierkom en oeverwalachtige vlakte.
Bodemkundige codering
Rn66A-V*, Kalkhoudende poldervaaggronden; zavel en lichte klei, profielverloop 3 of 3 en 4, of 4.
Rn66A-V*, Kalkhoudende poldervaaggronden; zavel en lichte klei, profielverloop 3 of 3 en 4, of 4.
Basisregistratie - er zijn in ieder geval gegevens over naam en locatie van het object, en verwijzingen naar de beschikbare afbeeldingen, literatuur, documentatie en bronnen. Aan de hand van deze informatie kan eenieder die geïnteresseerd is zich gaan verdiepen in het desbetreffende kasteel. Het is de bedoeling dat deze basisregistratie-beschrijvingen in de toekomst tot volwaardige beschrijvingen worden uitgebreid.
In bewerking - de beschrijvingen zijn veelal voorzien van meer uitgebreide informatie over de geschiedenis en bouwgeschiedenis van het kasteel. Deze beschrijvingen zijn echter nog niet door de wetenschappelijke redactie van het Kastelenlexicon gezien, of moeten nog bijgewerkt worden naar aanleiding van redactie-opmerkingen.
Volledig - deze beschrijvingen zijn door de redactie gezien en goedgekeurd.
In bewerking - de beschrijvingen zijn veelal voorzien van meer uitgebreide informatie over de geschiedenis en bouwgeschiedenis van het kasteel. Deze beschrijvingen zijn echter nog niet door de wetenschappelijke redactie van het Kastelenlexicon gezien, of moeten nog bijgewerkt worden naar aanleiding van redactie-opmerkingen.
Volledig - deze beschrijvingen zijn door de redactie gezien en goedgekeurd.