Swanenburg
BASISREGISTRATIE [?]
algemeen | omschrijving | bezits- en bouwgeschiedenis | afbeeldingen, literatuur en documentatie | verdere informatie | terug naar de lijst
Object
Swanenburg
Swanenburg
Locatie
Adres: Zwanenburgseweg 2, 7078AA
Megchelen
Gemeente Oude IJsselstreek
Provincie Gelderland
Kasteel Swanenburg lag ten noorden van Megchelen en ten westen van Huize Landfort, vlak langs de Duitse grens ten oosten van de huidige Zwanenburgseweg.
Adres: Zwanenburgseweg 2, 7078AA
Megchelen
Gemeente Oude IJsselstreek
Provincie Gelderland
Kasteel Swanenburg lag ten noorden van Megchelen en ten westen van Huize Landfort, vlak langs de Duitse grens ten oosten van de huidige Zwanenburgseweg.
Typologie
...
...
Etymologie
...
...
Huidige situatie
...
...
Toestand van het middeleeuwse kasteel
Zichtbaar:
Van het middeleeuwse kasteel rest alleen nog de linkertoren van de voormalige voorburcht. De toren is de afgelopen eeuw behoorlijk in verval geraakt. De ruïne is een Rijksmonument.
De rest van het kasteel is al aan het begin van de 20e eeuw afgebroken.
Zichtbaar:
Van het middeleeuwse kasteel rest alleen nog de linkertoren van de voormalige voorburcht. De toren is de afgelopen eeuw behoorlijk in verval geraakt. De ruïne is een Rijksmonument.
De rest van het kasteel is al aan het begin van de 20e eeuw afgebroken.
Afmetingen
...
...
Oudste vermelding
Datum:
Bron:
...
Datum:
Bron:
...
Bezitsgeschiedenis
...
...
Historische betekenis
...
...
Bouwgeschiedenis
Vermoedelijk is het kasteel Swanenburg gebouwd door een lid van de familie Van Swane in het laatste kwart van de 13de eeuw. Over de vroegste vorm van kasteel Swanenburg is weinig bekend. Vermoedelijk bestond het kasteel uit een omgrachte hoofd- en voorburcht. In de periode 1462-1580 is het kasteel uitgebreid met een huiskapel en zou ook de voorburcht zijn aangelegd. Het lijkt er eerder op dat de voorburcht is uitgebreid en aan de hoofdburcht is vastgemaakt, want op een kaart uit de 17de eeuw is te zien dat er geen gracht meer aanwezig is tussen hoofd- en voorburcht. De vierkante hoofdburcht had toen bebouwing in een L-vorm aan de noordoostzijde rond een binnenplaats met op de zuidhoek een ronde toren. De L-vormige voorburcht had bebouwing in de oosthoek, twee ronde hoektorens aan de zuidwestzijde en een poortgebouw daar tussenin. Om het geheel lag een tweede gracht. In 1828 bevonden zich buiten de voorburcht, ter weerszijden van de toegang tot de poort, nog twee bijgebouwen.
Via vererving en verkoop komt het kasteel in handen van verschillende families. In de 19de eeuw wordt het niet meer door eigenaren bewoond en wordt het verhuurd. Het is dan onder meer een klooster. In 1880 komt het kasteel uiteindelijk leeg te staan en wordt in 1900 geveild. Voorwaarde voor de verkoop is dat het kasteel moet worden afgebroken. Dit is in dat jaar ook gebeurd op één van de twee hoektorens van de voorburcht na, die nu nog als rudiment in het weiland staat.
Vermoedelijk is het kasteel Swanenburg gebouwd door een lid van de familie Van Swane in het laatste kwart van de 13de eeuw. Over de vroegste vorm van kasteel Swanenburg is weinig bekend. Vermoedelijk bestond het kasteel uit een omgrachte hoofd- en voorburcht. In de periode 1462-1580 is het kasteel uitgebreid met een huiskapel en zou ook de voorburcht zijn aangelegd. Het lijkt er eerder op dat de voorburcht is uitgebreid en aan de hoofdburcht is vastgemaakt, want op een kaart uit de 17de eeuw is te zien dat er geen gracht meer aanwezig is tussen hoofd- en voorburcht. De vierkante hoofdburcht had toen bebouwing in een L-vorm aan de noordoostzijde rond een binnenplaats met op de zuidhoek een ronde toren. De L-vormige voorburcht had bebouwing in de oosthoek, twee ronde hoektorens aan de zuidwestzijde en een poortgebouw daar tussenin. Om het geheel lag een tweede gracht. In 1828 bevonden zich buiten de voorburcht, ter weerszijden van de toegang tot de poort, nog twee bijgebouwen.
Via vererving en verkoop komt het kasteel in handen van verschillende families. In de 19de eeuw wordt het niet meer door eigenaren bewoond en wordt het verhuurd. Het is dan onder meer een klooster. In 1880 komt het kasteel uiteindelijk leeg te staan en wordt in 1900 geveild. Voorwaarde voor de verkoop is dat het kasteel moet worden afgebroken. Dit is in dat jaar ook gebeurd op één van de twee hoektorens van de voorburcht na, die nu nog als rudiment in het weiland staat.
Afbeeldingen
Gewassen pentekening, 18e eeuw, 'Het Huys Swanenburg, een ander gesigt', door A. de Haan (Ter Kuile 1958, p. 88, afb 238).
Gravure, 1737, 'Het Slot Zwaanenburg bij Gendringen, 1731' door H. Spilman, naar een tekening van A. de Haen, Gemeentemuseum Arnhem (Schulte 1997, p. 143) .
Kadastrale minuut, 1828, Gemeente Gendringen, Gelderland. Sectie E, blad 6, nr. 921 (http://watwaswaar.nl/#hc-PI-6-ed-1v-1-4Om0-1kC8---34w, geraadpleegd op 12-05-2009).
Plattegrond van het kasteel in de 17e eeuw, Archief Verwolde, manuscriptenkaart (Harenberg 1995, p. 112).
Gewassen pentekening, 18e eeuw, 'Het Huys Swanenburg, een ander gesigt', door A. de Haan (Ter Kuile 1958, p. 88, afb 238).
Gravure, 1737, 'Het Slot Zwaanenburg bij Gendringen, 1731' door H. Spilman, naar een tekening van A. de Haen, Gemeentemuseum Arnhem (Schulte 1997, p. 143) .
Kadastrale minuut, 1828, Gemeente Gendringen, Gelderland. Sectie E, blad 6, nr. 921 (http://watwaswaar.nl/#hc-PI-6-ed-1v-1-4Om0-1kC8---34w, geraadpleegd op 12-05-2009).
Plattegrond van het kasteel in de 17e eeuw, Archief Verwolde, manuscriptenkaart (Harenberg 1995, p. 112).
Bronnen
...
...
Literatuur
- Bresser, Peter, Jules Gervers, Stef Hermsen, et al., De Zwanenburg van burcht tot buurt, Ulft 2005.
- Harenberg, J. (Jan), ‘Verdwenen kastelen: Swanenburg bij Gendringen’, in: Den Schaorpaol, 12(1991) nr. 2, 3-6.
- Harenberg, J., 1995, De Swanenburg bij Gendringen. Het kasteel dat niet helemaal mocht verdwijnen, Jaarboek Achterhoek en Liemers, Zutphen, p. 110-115.
- Harenberg, J., 1999, Eens bolwerk van de adel. Kastelen en landhuizen in de Achterhoek en Liemers, Alphen aan den Rijn, p. 59.
- Hoefer, F.A., 1931, 'Het Huis Swanenburg te Gendringen en zijne bezitters', Gelre Bydragen en mededeelingen, deel 34.
- Jas, Jorien, Frank Keverling Buisman, Elyze Storm-Smeets, et al. red., Kastelen in Gelderland, Utrecht 2013, 390-391.
- Schulte, A.G., 1997, Ruïnes in Nederland, Zeist/Zwolle, p. 143-144.
- Ter Kuile, E.H., 1958, De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst, deel IV, De Provincie Gelderland, 's-Gravenhage, p. 88.
- Bresser, Peter, Jules Gervers, Stef Hermsen, et al., De Zwanenburg van burcht tot buurt, Ulft 2005.
- Harenberg, J. (Jan), ‘Verdwenen kastelen: Swanenburg bij Gendringen’, in: Den Schaorpaol, 12(1991) nr. 2, 3-6.
- Harenberg, J., 1995, De Swanenburg bij Gendringen. Het kasteel dat niet helemaal mocht verdwijnen, Jaarboek Achterhoek en Liemers, Zutphen, p. 110-115.
- Harenberg, J., 1999, Eens bolwerk van de adel. Kastelen en landhuizen in de Achterhoek en Liemers, Alphen aan den Rijn, p. 59.
- Hoefer, F.A., 1931, 'Het Huis Swanenburg te Gendringen en zijne bezitters', Gelre Bydragen en mededeelingen, deel 34.
- Jas, Jorien, Frank Keverling Buisman, Elyze Storm-Smeets, et al. red., Kastelen in Gelderland, Utrecht 2013, 390-391.
- Schulte, A.G., 1997, Ruïnes in Nederland, Zeist/Zwolle, p. 143-144.
- Ter Kuile, E.H., 1958, De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst, deel IV, De Provincie Gelderland, 's-Gravenhage, p. 88.
Documentatie
...
...
Coördinaten
Coordinaten: 51°51'29.36''N, 6°23'33.15''O
Kaartblad: 41C , x: 224.255 , y: 430.433, precisie 3
Coordinaten: 51°51'29.36''N, 6°23'33.15''O
Kaartblad: 41C , x: 224.255 , y: 430.433, precisie 3
Bescherming gebouw
Status:
Monumentnummer: 16066
...
Status:
Monumentnummer: 16066
...
Bescherming terrein
Status: (Terrein van zeer hoge archeologische waarde, niet beschermd.)
Status: (Terrein van zeer hoge archeologische waarde, niet beschermd.)
Bestemming
Bestemmingsplan:
Bestemming:
Bestemmingsplan:
Bestemming:
Auteur en datum
Auteur: Maartje Verhoeckx
Beschrijving gemaakt: 12-05-2009
Auteur: Maartje Verhoeckx
Beschrijving gemaakt: 12-05-2009
Bouwhistorisch onderzoek RCE
...
...
Archeologisch onderzoek RCE
N.v.t.
N.v.t.
Overig onderzoek
Geomorfologische codering
4K23, Lage Ruggen en Heuvels.
4K23, Lage Ruggen en Heuvels.
Bodemkundige codering
KRd1, Oude Rivierkleigronden.
KRd1, Oude Rivierkleigronden.
Basisregistratie - er zijn in ieder geval gegevens over naam en locatie van het object, en verwijzingen naar de beschikbare afbeeldingen, literatuur, documentatie en bronnen. Aan de hand van deze informatie kan eenieder die geïnteresseerd is zich gaan verdiepen in het desbetreffende kasteel. Het is de bedoeling dat deze basisregistratie-beschrijvingen in de toekomst tot volwaardige beschrijvingen worden uitgebreid.
In bewerking - de beschrijvingen zijn veelal voorzien van meer uitgebreide informatie over de geschiedenis en bouwgeschiedenis van het kasteel. Deze beschrijvingen zijn echter nog niet door de wetenschappelijke redactie van het Kastelenlexicon gezien, of moeten nog bijgewerkt worden naar aanleiding van redactie-opmerkingen.
Volledig - deze beschrijvingen zijn door de redactie gezien en goedgekeurd.
In bewerking - de beschrijvingen zijn veelal voorzien van meer uitgebreide informatie over de geschiedenis en bouwgeschiedenis van het kasteel. Deze beschrijvingen zijn echter nog niet door de wetenschappelijke redactie van het Kastelenlexicon gezien, of moeten nog bijgewerkt worden naar aanleiding van redactie-opmerkingen.
Volledig - deze beschrijvingen zijn door de redactie gezien en goedgekeurd.