Rosendael
BASISREGISTRATIE [?]
algemeen | omschrijving | bezits- en bouwgeschiedenis | afbeeldingen, literatuur en documentatie | verdere informatie | terug naar de lijst
Object
Rosendael
Rosendael
Locatie
Adres: Rosendael 1, 6891DA
Rozendaal
Gemeente Rozendaal
Provincie Gelderland
Kasteel Rosendael ligt ten Noorden van Rozendaal, langs de zuidelijke bosrand bij de Boerenallee.
Adres: Rosendael 1, 6891DA
Rozendaal
Gemeente Rozendaal
Provincie Gelderland
Kasteel Rosendael ligt ten Noorden van Rozendaal, langs de zuidelijke bosrand bij de Boerenallee.
Typologie
...
...
Etymologie
...
...
Huidige situatie
...
...
Toestand van het middeleeuwse kasteel
Zichtbaar:
Van het oorspronkelijke, middeleeuwse kasteel is alleen de Donjon overgebleven. Het huidige vierkante hoofdhuis werd in 1722 tegen deze toren aangebouwd.
Het huidige gebouw is een Rijksmonument. Het kasteelterrein is van hoge archeologische waarde, maar niet beschermd.
Zichtbaar:
Van het oorspronkelijke, middeleeuwse kasteel is alleen de Donjon overgebleven. Het huidige vierkante hoofdhuis werd in 1722 tegen deze toren aangebouwd.
Het huidige gebouw is een Rijksmonument. Het kasteelterrein is van hoge archeologische waarde, maar niet beschermd.
Afmetingen
...
...
Oudste vermelding
Datum:
Bron:
...
Datum:
Bron:
...
Bezitsgeschiedenis
Kasteel Rosendael is rond 1300 gesticht door de graaf van Gelre. In 1516 werd het kasteel verpand aan Gerrit van Scherpenzeel, die het kasteel zal hebben verbouwd. Het kasteel is in 1579 aan Dirk van Dorth. Zijn zoon was de bouwheer van het huidige woonhuis. Door vererving kwam het kasteel in handen van de familie Torck die het in 1721 lieten moderniseren en een grote tuin aanlegden. De laatste grote verbouwing vond plaats in opdracht van Assueer Torck in 1834. De laatste eigenaar liet het kasteel in 1977 na aan de Stichting Het Geldersch Landschap.
Kasteel Rosendael is rond 1300 gesticht door de graaf van Gelre. In 1516 werd het kasteel verpand aan Gerrit van Scherpenzeel, die het kasteel zal hebben verbouwd. Het kasteel is in 1579 aan Dirk van Dorth. Zijn zoon was de bouwheer van het huidige woonhuis. Door vererving kwam het kasteel in handen van de familie Torck die het in 1721 lieten moderniseren en een grote tuin aanlegden. De laatste grote verbouwing vond plaats in opdracht van Assueer Torck in 1834. De laatste eigenaar liet het kasteel in 1977 na aan de Stichting Het Geldersch Landschap.
Historische betekenis
...
...
Bouwgeschiedenis
Kasteel Rosendael is rond 1300 gebouwd door de graaf van Gelre, als vierkante hoofdburcht met de nog bestaande ronde toren als hoektoren met ten oosten daarvan de voorburcht. Dit kasteel brandde in 1412 af en werd deels herbouwd. Vermoedelijk werd toen de bebouwing op de voorburcht verbouwd tot woonhuis. Mogelijk is na 1516 deze bebouwing op de voorburcht verbonden met de ronde toren.
In 1615 wordt een tweebeukig huis gebouwd op de westhoek van de voormalige voorburcht, die de kern vormen van het huidige woonhuis. Dit huis is in 1721 ingrijpend verbouwd tot het gebouw dat er nu staat. De oorspronkelijke bebouwing op het andere del van de voorburcht werd gesloopt en vervangen door twee grote bijgebouwen aan de noordzijde, waarvan de noordwestelijke met een aanbouw was verbonden met het woonhuis.
In 1834 werden de bijgebouwen aan de noordzijde afgebroken, werden in de aanbouw het koetshuis en de stal ondergebracht.
Rondom het kasteel ligt een uitgebreide tuin met schelpengalerij, theekoepel en cascade. Ten noordoosten van het kasteel ligt de in 1990 gereconstrueerde oranjerie.
Kasteel Rosendael is rond 1300 gebouwd door de graaf van Gelre, als vierkante hoofdburcht met de nog bestaande ronde toren als hoektoren met ten oosten daarvan de voorburcht. Dit kasteel brandde in 1412 af en werd deels herbouwd. Vermoedelijk werd toen de bebouwing op de voorburcht verbouwd tot woonhuis. Mogelijk is na 1516 deze bebouwing op de voorburcht verbonden met de ronde toren.
In 1615 wordt een tweebeukig huis gebouwd op de westhoek van de voormalige voorburcht, die de kern vormen van het huidige woonhuis. Dit huis is in 1721 ingrijpend verbouwd tot het gebouw dat er nu staat. De oorspronkelijke bebouwing op het andere del van de voorburcht werd gesloopt en vervangen door twee grote bijgebouwen aan de noordzijde, waarvan de noordwestelijke met een aanbouw was verbonden met het woonhuis.
In 1834 werden de bijgebouwen aan de noordzijde afgebroken, werden in de aanbouw het koetshuis en de stal ondergebracht.
Rondom het kasteel ligt een uitgebreide tuin met schelpengalerij, theekoepel en cascade. Ten noordoosten van het kasteel ligt de in 1990 gereconstrueerde oranjerie.
Afbeeldingen
Aquarel, 1577, 'Castri Rosendalii' door Arnoldus Buchelius, UB Utrecht (Bierens de Haan 1994, p. 18).
Doorsneden van de donjon, opmeting 1891, door A. Mulder, Rijks Archief Gelderland, Archief van het Huis Rosendael, inv. 2137 (Bierens de Haan 1994, p. 111).
Geveltekeningen, opmeting 1891, door A. Mulder, Rijks Archief Gelderland, Archief van het Huis Rosendael, inv. 2137 (Bierens de Haan 1994, p. 230-231).
Gravure, 1725, ''t Huis te Rosendael by Aernhem', door Abraham Rademaker, naar een onbekende afbeelding uit 1670, Gemeentemuseum Arnhem (Bierens de Haan 1994, p. 41).
Kadastrale minuut, 1811-1832, Gemeente Rozendaal, Gelderland. Sectie C, blad 1, nr 54 (watwaswaar.nl, http://watwaswaar.nl/#dk-TI-7-ed-1v-1-3zOK-1yXQ---294 geraadpleegd op 17-02-2009).
Opmetingskaart van Rosendael, detail, 1723, door Barend Elshof (Bierens de Haan 1994, p. 114).
Plattegrond van de hoofdverdieping, 1992, tekening door C.J. Willems (Bierens de Haan, 1994, p. 120).
Plattegrond, 1984, 'Overzicht van aangetroffen resten, in samenhang met het bestaande gebouwencomplex' door R.S. Hulst (Hulst 1986, p. 28).
Tekening van de levensfasen van Rosendael (Burcht, Slot, Kasteel), (N.N. [1978]).
Aquarel, 1577, 'Castri Rosendalii' door Arnoldus Buchelius, UB Utrecht (Bierens de Haan 1994, p. 18).
Doorsneden van de donjon, opmeting 1891, door A. Mulder, Rijks Archief Gelderland, Archief van het Huis Rosendael, inv. 2137 (Bierens de Haan 1994, p. 111).
Geveltekeningen, opmeting 1891, door A. Mulder, Rijks Archief Gelderland, Archief van het Huis Rosendael, inv. 2137 (Bierens de Haan 1994, p. 230-231).
Gravure, 1725, ''t Huis te Rosendael by Aernhem', door Abraham Rademaker, naar een onbekende afbeelding uit 1670, Gemeentemuseum Arnhem (Bierens de Haan 1994, p. 41).
Kadastrale minuut, 1811-1832, Gemeente Rozendaal, Gelderland. Sectie C, blad 1, nr 54 (watwaswaar.nl, http://watwaswaar.nl/#dk-TI-7-ed-1v-1-3zOK-1yXQ---294 geraadpleegd op 17-02-2009).
Opmetingskaart van Rosendael, detail, 1723, door Barend Elshof (Bierens de Haan 1994, p. 114).
Plattegrond van de hoofdverdieping, 1992, tekening door C.J. Willems (Bierens de Haan, 1994, p. 120).
Plattegrond, 1984, 'Overzicht van aangetroffen resten, in samenhang met het bestaande gebouwencomplex' door R.S. Hulst (Hulst 1986, p. 28).
Tekening van de levensfasen van Rosendael (Burcht, Slot, Kasteel), (N.N. [1978]).
Bronnen
...
...
Literatuur
- Bierens de Haan, J.C., 1994, Rosendael. Groen Hemeltjen op Aerd, Zutphen.
- Bierens de Haan, J.C. en J.R. Jas, 2000, Geldersche Kasteelen. Tot defensie en eene plaissante wooninge, Zwolle.
- Bierens de Haan, J.C. en J.R. Jas, 2003, Rosendael Kasteel en park, Hardinxveld-Giessendam.
- Eliëns, F.M. en J. Harenberg, 1984, Middeleeuwse kastelen van Gelderland, Rijswijk, p. 286-290.
- Hasselt, G. van, 1808, Roozendaal als de prachtigste bezitting van de Geldersche graven en hertogen en derzelver hofhouding aldaar, enz. enz., Arnhem.
- Hulst, R.S., 1986, 'Het middeleeuwse kasteel Rozendaal in archeologisch perspectief', Gelre Bydragen en mededeelingen, Dl 76.
- Jas, Jorien, ‘700 jaar Rosendael. De oudste vermelding van 'Rosendale'’, in: Ambt & Heerlijkheid, 60(2014) nr. 183, 31-35.
- Jas, Jorien, Frank Keverling Buisman, Elyze Storm-Smeets, et al. red., Kastelen in Gelderland, Utrecht 2013, 442-445.
- Schellart, A.I.J.M., J.G.N. Renaud en G.J.J. Nieuwenhuis, Kasteel Rosendael, Doorn 1987.
- N.N., ca. 1978, Rosendael. Geschiedenis van een huis, onbekend.
- Bierens de Haan, J.C., 1994, Rosendael. Groen Hemeltjen op Aerd, Zutphen.
- Bierens de Haan, J.C. en J.R. Jas, 2000, Geldersche Kasteelen. Tot defensie en eene plaissante wooninge, Zwolle.
- Bierens de Haan, J.C. en J.R. Jas, 2003, Rosendael Kasteel en park, Hardinxveld-Giessendam.
- Eliëns, F.M. en J. Harenberg, 1984, Middeleeuwse kastelen van Gelderland, Rijswijk, p. 286-290.
- Hasselt, G. van, 1808, Roozendaal als de prachtigste bezitting van de Geldersche graven en hertogen en derzelver hofhouding aldaar, enz. enz., Arnhem.
- Hulst, R.S., 1986, 'Het middeleeuwse kasteel Rozendaal in archeologisch perspectief', Gelre Bydragen en mededeelingen, Dl 76.
- Jas, Jorien, ‘700 jaar Rosendael. De oudste vermelding van 'Rosendale'’, in: Ambt & Heerlijkheid, 60(2014) nr. 183, 31-35.
- Jas, Jorien, Frank Keverling Buisman, Elyze Storm-Smeets, et al. red., Kastelen in Gelderland, Utrecht 2013, 442-445.
- Schellart, A.I.J.M., J.G.N. Renaud en G.J.J. Nieuwenhuis, Kasteel Rosendael, Doorn 1987.
- N.N., ca. 1978, Rosendael. Geschiedenis van een huis, onbekend.
Documentatie
...
...
Coördinaten
Coordinaten: 52° 0'33.38''N, 5°57'47.58''O
Kaartblad: 40B , x: 194.547, y: 446.924, precisie 3
Coordinaten: 52° 0'33.38''N, 5°57'47.58''O
Kaartblad: 40B , x: 194.547, y: 446.924, precisie 3
Bescherming gebouw
Status:
Monumentnummer: 32954
...
Status:
Monumentnummer: 32954
...
Bescherming terrein
Status: (Terrein van hoge archeologische waarde, maar onbeschermd.)
Status: (Terrein van hoge archeologische waarde, maar onbeschermd.)
Bestemming
Bestemmingsplan:
Bestemming:
Bestemmingsplan:
Bestemming:
Auteur en datum
Auteur: Maartje Verhoeckx
Beschrijving gemaakt: 17-02-2009
Auteur: Maartje Verhoeckx
Beschrijving gemaakt: 17-02-2009
Bouwhistorisch onderzoek RCE
...
...
Archeologisch onderzoek RCE
Archis onderzoeksmelding nummer 439:
In 1985 heeft een onderzoek in de vijver van het kasteel plaatsgevonden. Waarbij de vijver werd drooggelegd en volledig uitgegraven. Er zijn daarbij uitgestrekte muurresten aangetroffen van de middeleeuwse kasteelaanleg. Deze resten zijn in kaart gebracht en door Hulst beschreven in Jaarverslag ROB 1985, p. 74-75.
Archis onderzoeksmelding nummer 439:
In 1985 heeft een onderzoek in de vijver van het kasteel plaatsgevonden. Waarbij de vijver werd drooggelegd en volledig uitgegraven. Er zijn daarbij uitgestrekte muurresten aangetroffen van de middeleeuwse kasteelaanleg. Deze resten zijn in kaart gebracht en door Hulst beschreven in Jaarverslag ROB 1985, p. 74-75.
Overig onderzoek
Geomorfologische codering
15/14S3, droog dal (+/- dekzand/loss)
15/14S3, droog dal (+/- dekzand/loss)
Bodemkundige codering
Y23F-VII, Holdpodzolgronden; lemig fijn zand.
Y23F-VII, Holdpodzolgronden; lemig fijn zand.
Basisregistratie - er zijn in ieder geval gegevens over naam en locatie van het object, en verwijzingen naar de beschikbare afbeeldingen, literatuur, documentatie en bronnen. Aan de hand van deze informatie kan eenieder die geïnteresseerd is zich gaan verdiepen in het desbetreffende kasteel. Het is de bedoeling dat deze basisregistratie-beschrijvingen in de toekomst tot volwaardige beschrijvingen worden uitgebreid.
In bewerking - de beschrijvingen zijn veelal voorzien van meer uitgebreide informatie over de geschiedenis en bouwgeschiedenis van het kasteel. Deze beschrijvingen zijn echter nog niet door de wetenschappelijke redactie van het Kastelenlexicon gezien, of moeten nog bijgewerkt worden naar aanleiding van redactie-opmerkingen.
Volledig - deze beschrijvingen zijn door de redactie gezien en goedgekeurd.
In bewerking - de beschrijvingen zijn veelal voorzien van meer uitgebreide informatie over de geschiedenis en bouwgeschiedenis van het kasteel. Deze beschrijvingen zijn echter nog niet door de wetenschappelijke redactie van het Kastelenlexicon gezien, of moeten nog bijgewerkt worden naar aanleiding van redactie-opmerkingen.
Volledig - deze beschrijvingen zijn door de redactie gezien en goedgekeurd.